Anasayfa / Genel / Plastik Sanatlarda Kompozisyon ve Teknikleri

Plastik Sanatlarda Kompozisyon ve Teknikleri

Kompozisyon, dilimize Fransızca’dan geçmiş ve yerleşmiş bir sözcüktür. Fiil haliyle composer’nin kökeni bir araya getirmek, düzenlemek anlamında kullanılan Latince ‘componere’ye dayanır. Fransızca’da daha çok oluşturmak, şekil ve biçim vermek, değiştirmek anlamlarında kullanılmıştır. Kompozisyon genel anlamda farklı parçaları, unsurları ya da nesneleri bir araya getirerek bir bütün oluşturma olarak tanımlanabilir. Daha çok edebiyat ve müzik ile ilgili bir terim olarak bilinmesine karşın plastik sanatlarda da bir yapıt oluşturabilmesi için kompozisyon olmazsa olmazdır. Sözel dil, harflerin yan yana gelerek anlam kazandığı sözcüklerle, bu sözcüklerin belli bir düzende bir araya gelmesiyle oluşturulan ve çok daha karmaşık durumların ifade edilebildiği cümlelerle sonsuz sayıda varyasyona açıktır. Bu varyasyonlar farklı tekniklerle, uyumlu bir bütün oluşturacak şekilde bir araya getirilirse ortaya edebi bir yapıt çıkabilir. Plastik sanatlar da görsel dilini kurabilmek ve onu anlamlı bir bütün içine oturtabilmek için kompozisyon oluşturulmak zorundadır. Bu anlamda plastik sanatlarda kompozisyon, sanatın alfabesi sayılan temel unsurlarının sanatın ilkelerine göre düzenlenmesi olarak tanımlanabilir. Bu ilkeler yüzyıllar boyu süren uygulamaların sonucu olarak ortaya çıkmış, zamanla bazılarında değişimler gözlenmiştir. Bu değişimler sanatlarda üslupları, hareketleri belirlemiştir. 20. Yüzyıl’da önceki dönemlerin geleneksel kompozisyon kurallarını bozmaya çalışan sanatçılar ortaya çıktı. Bu sanatçılar sanat yapıtındaki unsurları yeni ve farklı dengeler içinde kullanmaya başladılarsa da azımsanmayacak bir kesim sanat yapıtındaki ahenk ve bütünlük hissini yaratan geleneksel sayılabilecek kompozisyon tekniklerinden yararlanmaya devam etti.

Başlıca teknikler arasında; 1/3 Kuralı (Rule of Thirds), Tek Sayılar Kuralı (Rule of Odds), Boşluk Kuralı (Rule of Space), Basitlik (Simplification), Geometri ve Simetri (Geometry and Symmetry), Derinlik Kuralı (Depth of Field) sayılabilir.

1/3 Kuralı: Resim düzleminin hayali çizgilerle yatay ve düşey olarak üçe bölünmesine dayanır. Kompozisyonda vurgulanmak istenen konular bu dikey ve yatay çizgilerin kesiştiği noktaların üzerine ve yakınına yerleştirilir. Düzlemi üç sütun ve sıraya bölen bu düzenleme görsel olarak estetik bir algı yaratır.

Tek Sayılar Kuralı: Konu nesnesini diğer nesnelerden ve çevresinden ayırt ederek odaklanmayı kolaylaştıran kuraldır. Bu kurala göre nesne sayısını 1, 3, 5… gibi tek sayılarda tutmak hem sanatçının vurgu yapmak istediği nesneyi daha kolay öne çıkarmasına yardımcı olur, hem dengeleme olanağı tanır, hem de izleyicinin işini kolaylaştırır. Nesne sayısı arttıkça karmaşıklığı yönetmek zorlaşacağı için çoğunlukla nesne sayısı olarak 3 kullanılır.

Boşluk Kuralı: Sanat eserinde bir hareket yanılsaması yaratır. Kompozisyonda nesnelerin ne tarafa hareket ettiğini ya da figürün bakışındaki ifadeyi güçlendirmek için seçilen nesnelerin etrafında bırakılan boşluk bu etkiyi yaratır.

Basitlik Kuralı: Sanat eserinde konuya odaklanmayı sağlamak amacıyla, konu nesnesinin dışındaki gereksiz elemanları azaltmak ve sadece gerekli bileşenleri kullanmak esasına dayalı kompozisyon tekniğidir.

Geometri ve Simetri: Üçgen bir şema içine yerleştirilen konu nesnesinin durağan ve güçlü yapısı, kompozisyonda istenilen estetik değeri oluşturur. Simetri resmin iki yarımı arasında bir denge kurmayı sağlayan, üçgen plan gibi resme anıtsal bir etki kazandırmak için kullanılan bir kompozisyon tekniği olmuştur.

Derinlik Kuralı; Sanat eserinin düzlemsel kompozisyondan çıkarak ön plan ve arka plan arasındaki ilişkiyi göstermeye yönelmiş kompozisyon tekniğidir. Bu teknikle ön planın ardı sıra kalan düzlemler giderek değerlerini yitirerek görülmez bir biçimde tasvir edilmeye çalışılır.

Hakkında bilisimegitim

Ayrıca Kontrol Edin

online eğitim

Online Eğitim Nedir?

Bilgisayar ve ardından da internetin hızlı gelişimi, insan hayatının pek çok noktasında büyük değişim ve …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now ButtonEğitimler İçin Arayın!