Anasayfa / Genel / Plastik Sanatlarda Kompozisyonun Temel Unsurları

Plastik Sanatlarda Kompozisyonun Temel Unsurları

Sanat eserini meydana getiren temel unsurlar sanatçının sözcük hazinesi oluşturur.  Çizgi, şekil, form, boşluk, renk, doku, değer, başlıca temel unsurların kategorisinde sayılmaktadır.

Çizgi: Kısaca bir noktanın hareket halindeki yolu olarak tanımlanabilir. Doğada gerçek anlamda var olmayan çizgi, görsel kompozisyonun en temel elemanı olarak kabul edilir. Kompozisyonu kurarken, biçimleri oluştururken çizgi vazgeçilmez bir unsurdur. Genişliği, yönü ve uzunluğu farklılaşarak kompozisyona anlam katar. Bununla birlikte dikey, yatay, çapraz, eğri ve kavisli olarak da kompozisyona farklı etkilerde bulunur. Dikey çizgiler kompozisyona sağlamlık hissi vererek cesur bir ifade oluştururlar. Yukarı doğru uzama yükseklik duygusu yaratır. Yatay çizgiler ise dikey çizgilerin aksine kompozisyona dinginlik hissi kazandırır. Yatay çizgilerin yarattığı alan duygusu, kompozisyona denge ve uyum kazandırır. Çapraz çizgilerin yarattığı güçlü duygu, dikey çizgilerin hareketsizliğine karşı, enerji ve hareket duygusunu canlandırır. Bununla birlikte kompozisyonda dikey, yatay ve çapraz çizgilerin birlikte kullanımı yapıta dinamiklik sağlar. Eğri ve kavisli çizgiler en çok doğada gözlemleme fırsatı bulduğumuz çizgilerdir. Ağaç dallarının, dalgaların, dağların kıvrımları gibi kavisli çizgilerle daha insani bir ilişki kurulur. Sakinleştirici etkisinin yanı sıra karmaşıklığın da yansıması olarak kullanılır.

Şekil: Çizgiyle sınırlandırılmış genişliği ve uzunluğu olan boşluğun yarattığı alan olarak tanımlayabileceğimiz bir elemandır. İki boyutlu olan şekil, kullanılan çizgilerin çeşidine göre geometrik ve organik olarak oluşturulur. İnsan genellikle doğada ve görsel sanatlarda objeleri kontür dediğimiz dış çizgilerin oluşturduğu şekiller olarak algılama eğilimindedir.

Form: Şeklin genişliği ve uzunluğuna derinlik kazandırarak oluşturulur. Bu nedenle üç boyutludur. Kare, dikdörtgen, üçgen, daire, koni gibi geometrik şekiller düzlem üzerinde gösterilirken, küp, prizma, konik, silindir gibi geometrik formlar ışık ve gölgelendirme aracılığıyla düzlemde üç boyut kazanır. Plastik sanatlarda form heykelin başlıca unsurudur. Bununla birlikte mimari ve dekoratif sanatlarda form oluşturma sanatıdır. Form da şekil gibi geometrik ve organik olarak ikiye ayrılır. Geometrik formlar düz hatların birbirleriyle kesişmesi ile düzenli ve simetrik bir yapıya sahipken organik formlar düzensiz ve asimetrik bir yapıya sahiptir.

Boşluk: Kompozisyonda form kadar önemli bir elemandır. Boşluk, arka, ön ve orta zemini kapsayacak biçimde kullanılarak nesneler arasında uzaklığı birbirleriyle olan ilişkileri tanımlar. Negatif ve pozitif olarak ikiye ayrılan boşluk, bir nesnenin biçimini algılayabilmemizi sağlar. Negatif boşluk, nesnelerin çevrelediği alan iken pozitif boşluk kompozisyonda kullanılan biçimlerin kullandığı alandır. Boşluk kompozisyona derinlik ve üç boyutluluk kazandırarak mekân hissi yaratır. Boşluğun kompozisyonda az ya da çok kullanımı ile yapıtın izleyicide bıraktığı etki değişir.

Renk: İster tasvir edilen bir konuda doğaya yakınlaşmak için kullanılsın ister tamamen soyut bir yapıtta kullanılsın kompozisyonun en temel elemanlarından biridir. Farklı renklerin bir arada kullanımı zıtlık derecelerine göre kompozisyonda yaratılmak istenen etki yönlendirilebilir. Renk çarkında mavi, sarı ve kırmızıdan oluşan ana renklerin birbirine karışma oranlarına göre ara renkler meydana gelir. Renklerin sıcak-soğuk, açık-koyu, kirli-temiz ilişkisi değerlendirilerek kompozisyonda bir düzen oluşturulur.

Değer: Kompozisyonda ışığın yardımıyla oluşturulan açık koyu dengesidir. Siyah ve beyaz aralığında ya da renklerin kendi içindeki tonları için kullanılır. Açık koyu tonların arasındaki zıtlığın dengeli bir şekilde kompozisyona yansıtılmasına dayanır.

Doku: Var olan nesnelerin görünüşlerinin ve kimliklerinin esere katılmasıdır. Renk ve değer gibi zıtlıkları kullanarak ya da tamamen resim düzlemini kaplayarak durağan bir etki yaratmak amacıyla kullanılabilir. Sert-yumuşak, mat-parlak, pürüzlü- pürüzsüz, yapay-doğal gibi zıtlıklar doku çalışmasında sıkça kullanılmaktadır.

Hakkında bilisimegitim

Ayrıca Kontrol Edin

online eğitim

Online Eğitim Nedir?

Bilgisayar ve ardından da internetin hızlı gelişimi, insan hayatının pek çok noktasında büyük değişim ve …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now ButtonEğitimler İçin Arayın!